Font Size

SCREEN

Cpanel
Νέα σε τίτλους:

ΠΡΑΚΤΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3ο. ΤΟ ΧΡΗΜΑ ΚΑΙ Η ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ (ΜΕΡΟΣ Β’)

Βαθμολογήστε αυτό το άρθρο
(0 ψήφοι)

ΠΡΑΚΤΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3Ο. ΤΟ ΧΡΗΜΑ ΚΑΙ Η ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ (ΜΕΡΟΣ Β’)

Είναι αδιαμφισβήτητο πως ενώ το χρήμα αποτέλεσε και συνεχίζει ν’ αποτελεί το βασικό συναλλακτικό μέσο, ωστόσο δεν είναι το απόλυτο (μοναδικό) συναλλακτικό μέσο. Υπάρχουν πολλές περιπτώσεις στις οποίες το χρήμα είναι ουσιαστικά άχρηστο (όπως και στην αρχαία Σπάρτη). Το χρήμα προκειμένου να είναι αποτελεσματικό συναλλακτικό μέσο «χρειάζεται» την ύπαρξη μιάς «αγοράς», τον μόνο χώρο στον οποίο μπορεί να «λειτουργήσει», τον «φυσικό του χώρο» δηλαδή. Η «αγορά» για να λειτουργήσει χρειάζεται «καταναλωτές» με παραπανίσιο εισόδημα (για ξόδεμα) οι οποίοι εκτός της κάλυψης των βασικών βιοτικών τους αναγκών, ξοδεύουν και για το «ευ ζήν» (καλοπέραση) τους.  

Ένα επιπλέον πρόβλημα είναι όταν υπάρχουν πολλές και διαφορετικού βαθμού εξέλιξης αγορές. Είναι ευκολότερη η χρήση του χρήματος σε μεγάλες και ενιαίες αγορές οι οποίες χρησιμοποιούν τα ίδια νομίσματα, μέτρα και σταθμά, παρά αν πρέπει οι συναλλασσόμενοι να χρειάζεται να μετατρέπουν (ανταλλάσουν) τα χρήματα τους κάθε τόσο. Στην περίπτωση αυτή δημιουργούνται προβλήματα αλλά και επαγγελματικές ευκαιρίες. Τα μεν προβλήματα σχετίζονται με τις ισοτιμίες ανταλλαγής, ενώ οι επαγγελματικές ευκαιρίες σχετίζονται με τους ανθρώπους που επαγγελματικά πλέον (δηλαδή σε μόνιμη βάση, αποκλειστικά) θα παρέχουν τις συγκεκριμένες υπηρεσίες. Μιλάμε πλέον για τους αργυραμοιβούς τους πρόδρομους των τραπεζιτών.  

Έχουμε ήδη σημειώσει ότι σε «πρωτόγονες» ή/και απομονωμένες (γι’ αυτό και είναι και μικρές) αγορές το χρήμα ως μέσο συναλλαγής είναι άχρηστο. Σε αυτές τις περιπτώσεις ως μέσο συναλλαγής χρησιμοποιείται μόνο ότι σπανίζει στη συγκεκριμένη αγορά. Σε αυτή τη βάση λειτουργούσε μέχρι πρίν από 70 χρόνια περίπου ένας «πανάρχαιος εμπορικός δρόμος». Ο εμπορικός αυτός δρόμος («του τσαγιού και των αλόγων») έχει το ένα του άκρο στο Θιβέτ και το άλλο στην Κίνα, ενώ ένας ακόμη δρόμος ανταλλαγών προϊόντων έφερνε το αλάτι του Θιβέτ στους κτηνοτρόφους της Ινδίας, το οποίο ανταλλασσόταν με τσάι που τόσο άρεσε στους Θιβετιανούς. Όμως θα ήταν λάθος αν θεωρούσαμε ότι αυτού του τύπου το εμπόριο (ανταλλακτικό) είχε περιορισμένη διάδοση.

Η ανταλλαγή είναι για χρόνια ο μοναδικός τρόπος εμπορικών συναλλαγών μεταξύ κρατών. Η ίδια μέθοδος χρησιμοποιείται ήδη από το μεσοπόλεμο και ονομάζεται clearing (κλήρινγκ), δηλαδή στα ελληνικά «εκκαθάριση». Σε αυτόν τον τρόπο εμπορικών ανταλλαγών δεν χρησιμοποιείται καθόλου το χρήμα μεταξύ των κρατών (περισσότερα εδώ). Τα δύο ενδιαφερόμενα κράτη έρχονται σε συνεννόηση για τα είδη τα οποία καθεμία επιθυμεί να εισάγει από την άλλη και αμέσως μετά καθορίζουν το ύψος της ανταλλαγής/συναλλαγής. Δίνοντας ένα παράδειγμα από την πρόσφατη επικαιρότητα θα είναι ευκολότερο να κατανοήσουμε τη λειτουργία του «μηχανισμού εκκαθάρισης».

Πρόσφατα (Ιούνιος 2014) η Ελλάδα και η Κίνα υπέγραψαν διμερείς συμφωνίες οι οποίες υπολογίζονται στα 6,4 δισεκατομμύρια Ευρώ (βλέπε εδώ). Οι συμφωνίες αυτές θα εκκαθαριστούν μέσω των τραπεζών των δύο χωρών, οι οποίες θα πληρώσουν τους δικούς (η κάθε πλευρά) εξαγωγείς. Έτσι αποφεύγεται η χρήση των εθνικών νομισμάτων. Αυτός ο τρόπος αποτελεί τον μοναδικά αποδεκτό τρόπο εμπορικών συναλλαγών μεταξύ κρατών, ειδικά όταν το ένα από αυτά (η και τα δύο) έχουν νομίσματα που δεν είναι ιδιαίτερα επιθυμητά από το Διεθνές Χρηματοπιστωτικό Σύστημα (τι να τα κάνεις 10 εκατομμύρια Ρωσικά Ρούβλια ή Αλβανικά Λεκ;).

Το ίδιο σύστημα χρησιμοποιήθηκε μετά τον Β’ Π.Π. από τις Η.Π.Α. για την παροχή της «οικονομικής βοήθειας» προς την Ευρώπη του γνωστού μας «Σχεδίου Μάρσαλ» (όπως ονομάστηκε από τον Αμερικανό Πρόεδρο που το εισηγήθηκε). Τότε οι αμερικανοί έδωσαν μια «λίστα» στην Ελλάδα με τους προμηθευτές ανά κατηγορία από τους οποίους η ελληνική πλευρά έπρεπε ν’ αγοράσει ότι της χρειαζόταν. Οι Η.Π.Α. θα πλήρωναν τους αμερικανούς «εξαγωγείς» και η Ελλάδα από την πλευρά της θα τους όφειλε το συγκεκριμένο ποσό (περισσότερα για το πώς λειτούργησε σε πλήρη ανάπτυξη το «Σχέδιο Μάρσαλ» σε άλλο μας κείμενο).

Φυσικά ακόμη και αυτού του είδους το σύστημα εμπορικών συναλλαγών/ανταλλαγών για να λειτουργήσει απαιτεί τη διαμεσολάβηση του τραπεζικού συστήματος κάθε χώρας, το οποίο λαμβάνει για τις υπηρεσίες του αυτές ικανοποιητικές το δίχως άλλο προμήθειες. Αν και το Διεθνές Τραπεζικό Σύστημα παίζει έναν από τους πλέον κεντρικούς και άρα σημαντικούς ρόλους και χωρίς αυτό δεν μπορεί να εννοηθεί το «χρήμα» ακόμη και σε επίπεδο έννοιας, εντούτοις η εξέταση του θα γίνει σε ξεχωριστό κεφάλαιο και διεξοδικότερα.

Για την ώρα πρέπει να γνωρίζουμε ότι για να έχει «αξία» η χρήση του χρήματος ως μέσου συναλλαγών από τους πλούσιους του πλανήτη μας (γιατί για τους φτωχούς από τη στιγμή που αυτοί δεν είναι αυτάρκεις φαίνεται να είναι μονόδρομος) θα πρέπει ν’ αλλάζει τόσο γρήγορα πορτοφόλια (ταχύτητα κυκλοφορίας) ώστε να προλαβαίνουν οι «μεγάλοι παίχτες» να «καταγράψουν τα κέρδη τους» όπως λένε και στο χρηματιστήριο. Βέβαια αυτού του είδους το παιχνίδι δημιουργεί σχέσεις εξάρτησης στις οποίες και θα επανέλθουμε όταν μιλήσουμε για την αυτάρκεια αλλά και για το τι «πρέπει να παράγουμε» ως νοικοκυριά προκειμένου να μειώσουμε την εξάρτηση μας από το χρήμα.

Όλα όσα ακολουθήσουν παρακάτω (παρότι το υπαινίσσεται και η κλασική οικονομική θεωρία, αν και όχι πάντως καθαρά) ισχύουν για ομαλές και σχετικά προβλέψιμες περιόδους και όχι σε κάθε περίπτωση και πάντα. Οι όροι και τα φαινόμενα που αυτοί περιγράφουν σχετίζονται με τ’ αποτελέσματα της κυκλοφορίας του χρήματος ως μέσο συναλλαγών (κυρίως) και αποτελούν (τα φαινόμενα αυτά) τις παθογένειες (ασθένειες) που είναι σύμφυτες με το χρήμα, ανεξάρτητα της κοινωνικής οργάνωσης και του οικονομικού της μοντέλου.

Από εδώ και πέρα θα χρειαστεί ν’ αναφερθούμε σε έννοιες μερικές από τις οποίες ενδεικτικά είναι:

Α.Ε.Π. (Ακαθάριστο Εθνικό Προϊόν): μέγεθος το οποίο μετρά την αξία κάθε συναλλαγής σε κάθε στάδιο παραγωγής/επεξεργασίας προϊόντων ή παροχής υπηρεσιών. Το Α.Ε.Π. εκφράζεται τόσο ως απόλυτο μέγεθος όσο και ως κατά κεφαλήν (διαιρούμενο με τον συνολικό πληθυσμό μιας περιοχής/χώρας/ηπείρου κ.λπ.

Ανάπτυξη: ο όρος υποδηλώνει την αύξηση του Α.Ε.Π. σε σύγκριση με την αντίστοιχη συγκρινόμενη περίοδο. Η ακριβέστερη μετάφραση του αγγλικού όρου (growth) στα ελληνικά θα ήταν η λέξη «μεγέθυνση» και όχι «ανάπτυξη».

Αποπληθωρισμός: ο όρος αναφέρεται στον αρνητικό πληθωρισμό, δηλαδή στην πτώση του γενικού επιπέδου τιμών. Στη φάση του αποπληθωρισμού η αξία του χρήματος αυξάνεται, αφού οι πωλητές μειώνουν τις τιμές για να το αποκτήσουν.

Πληθωρισμός: η άνοδος του γενικού επιπέδου τιμών και η αντίστοιχη και εξ’ αιτίας της ανόδου αυτής μείωση της αξίας του χρήματος. Ο πληθωρισμός ανάλογα με την αιτία που τον προκαλεί διακρίνεται (σε θεωρητικό τουλάχιστον επίπεδο) σε ζήτησης, κόστους και αδράνειας.

Ταχύτητα κυκλοφορίας (χρήματος): πόσο γρήγορα αλλάζει «χέρια» το χρήμα ή όποιο άλλο μέγεθος διερευνούμε.

Την επόμενη βδομάδα στο Γ’ Μέρος του 3ου Κεφαλαίου θα μπούμε στα βαθιά νερά της παγκόσμιας οικονομικής πραγματικότητας. Θα δούμε πως (τους μηχανισμούς) τα «ισχυρά έθνη και κράτη» γίνονται όλο και ισχυρότερα με την πάροδο του χρόνου και θα εξετάσουμε τη βάση της «ευδαιμονίας» των κατοίκων τους. Θα κατανοήσουμε τις αιτίες για τις οποίες κάποιες περιφερειακές χώρες δεν μπορούν μετά από 100 και πλέον χρόνια ν’ απαλλαγούν από τα χρέη τους στις πλούσιες και ισχυρές χώρες.

 

ΓΛΩΣΣΑΡΙ.

 

14 Ιούλη 2014.
παρατηρητής 1.

Διαβάστηκε 7861 φορές
 
 
   
Βρίσκεστε εδώ: Αρχική Κείμενα Παρατηρητηρίου ΠΡΑΚΤΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3ο. ΤΟ ΧΡΗΜΑ ΚΑΙ Η ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ (ΜΕΡΟΣ Β’)